فَصّلت

حم

حم.

تنزیل مِّنَ الرحمان الرحیم

(این وحی) فروفرستاده‌ای است تدریجی از (جانب) خدای رحمتگر بر آفریدگان، رحمتگر بر ویژگان.

کِتَاب فصلت آیاتُهُ قرآن عربی لِقومن یَعْلَمُونَ

کتابی است (که) آیات آن، (با همه‌ی فشردگیش) با کمال روشنی تبیین شده. قرآنی است روشن‌‌زبان برای مردمی که (زبان روشن را) می‌دانند.

بشیر ونذیرن فأعرض اکثرهم یسمعون

حال آنکه بشارتگر و هشداردهنده است و (اما) بیشتر آنان (از آن) رویگرداندند. پس آنان (این شنیدنی‌ها را) نمی‌شنوند.

وَ قالُوا قولوبونا اکنه مِمّا تَدعونا الیه اذانینا وقر بیننا وبینک حجاب فایل اِنّا عامِلون

و گفتند: «دل‌های ما از آنچه ما را سوی آن می‌خوانی (و می‌خواهی‌) سخت در پوشش‌هایی است، و در گوشهایمان سنگینی و میان ما و تو پرده‌ای است‌؛ پس تو کار خود را انجام بده، (که) ما (نیز) همواره (کار خود را) انجام دهنده‌ایم.»

قل اِنَّما اَنا بَشَر مِثلُکُم الیه الهوکم اله و ایمان حِد فاستقیموا الیه واسغفروه وَیل للمشرکین

بگو: «من تنها بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی می‌شود که خدای شما خدایی است یگانه. پس (بعد از هر گونه کژی) فراسوی او پایداری پربها و راستا و پای برجا بجویید و از او پوشش بخواهید. و وای بر مشرکان!»

الذین یو'تونا بِٱلۡـَٔاخِرَةِ هم کافرون

کسانی که زکات نمی‌دهند و ایشان به آخرت کافرانند.

اِنَّ الذین امنوا وَ عَمِلُوا الصالحات لَهُم اجر غیر ممنون

کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته‌‌(ی ایمان) کرده‌اند، بی‌گمان برایشان پاداشی بی‌‌پایان و بی‌‌منت و ناگسستنی است.

قل آئینّکم لَتَکفُرون خَلَق الارض فی یومَین وَتَجْعَلُونَ اندادان ذَ ایمان لِکَ رَبُّ العالمین

بگو: «آیا (این) شمایید، که بی‌گمان به آن کسی که زمین را در دو روز [:زمان] آفرید، همی کفر می‌ورزید و برای او همتایانی قرار می‌دهید؟ این (بزرگ)، پروردگار جهانیان است‌.»

وجعل فِیهَا رَوَ ایمان سِیَ مِن فوقها وبارک فِیهَا وقدر اقوا ایمان تها اربعۀ ایّام سَوَاۤءࣰ للسائلین

و در (سفینه‌ی) زمین، از فراز آن (لنگر آسا) کوه‌ها(یی همچون میخ در بن زمین) و در آن برکتی فراوان پدید آورد و خوراکی‌های آن را در چهار روز [:زمان] (دیگر) اندازه‌گیری کرد (که) برای خواهندگان (به گونه‌ای) برابر (با یکدیگر و با نیازشان) است.

ثُمَّ اِلی آسمان وَهِیَ دُخان فَقَالَ لَهَا ولیلاردی ایتیا طوعاً اَو کرهان قالَتا آتَیینا طاعین

سپس آهنگ (آفرینش) آسمان کرد، در حالی که بخاری (گازین) بود. پس به آن و به زمین (با سخنی تکوینی) فرمود: «خواه یا ناخواه بیایید.» آن دو گفتند: «فرمان‌پذیر آمدیم.»

فَقَضاهُنَّ سَبۡعَ سَمَـٰوَات فی یومَین واحیا فی کُلّی سَماءٍ امرها وَزَیَّنَّا آسَسَماء دنیا بِمَصَـٰبِیحَ وَهِفزان ذَ ایمان لِکَ تَقدیر العزیز العلیم

پس آنها را (به صورت) هفت آسمان، در دو روز [:زمان] مقرّر داشت و در هر آسمان کار (مربوط به) آن را وحی فرمود. و آسمان نزدیکتر را به چراغ‌هایی (از ستارگان) بیاراستیم و (نیز) برای نگهبانی (از دزدان آسمانی). این است اندازه‌گیری آن عزیز بسیار دانا.

اعراضوه فقل انذرتکم صاعقه مثل صاعقه ثَمود

پس اگر روی برتافتند بگو: «شما را از خروشی آتشین، چون آذرخش عاد و ثمود بر حذر داشتم.»

اِذ جائتهم الرسول بین اَیدیهیم خلیفهم الا تعبدوا اِلا لَو شا لَأَنزَلَ ارسیلتوم بِهِی کافرون

چون فرستادگان (ما) از پیش رویشان و از پشت (سر)شان سویشان آمدند (و گفتند:) «جز خدا را نپرستید»، گفتند: «اگر پروردگار ما می‌خواست، همانا (برایمان) فرشتگانی فرو می‌فرستاد. پس بی‌گمان ما به آنچه بدان فرستاده شده‌اید کافریم.»

فأمّا عاد فاستکبروا فی الارض بِغَیْر الحق وَ قالُوا اشد مِنَّا قُوَّتَن اولم یَرَو اَنَّ الله الذی خَلَقَهُم هُوَ اشد مِنهُم وَ کانُوا بِـَٔایَـٰتِنَا یحجدون

پس اما عادیان، بناحق در زمین سر تکبر برافراشتند و گفتند: «از ما نیرومندتر کیست‌؟» آیا و ندیدند که آن خدایی که خلقشان کرده، (هم)او از ایشان نیرومندتر است‌؟ حال آنکه آنان آیات ما را انکار (و انگار) می‌کرده‌اند.

فَأَرۡسَلۡنَا عَلَیهِم رِیحان صرصران ایّام نحسات لنوذیکهُم عَذاب الخزی فی الحیوة ولعذاب الآخرة اخزی وَهُم یُنصَرُونَ

پس بر آنان تندبادی توفنده و زیان‌بار و بسی سرد، در روزهایی شوم فرستادیم تا در زندگی دنیا عذاب رسوایی را بدانان بچشانیم و عذاب آخرت بی‌گمان رسواکننده‌تر است؛ حال آنکه آنان یاری نشوند.

وَ أَمَّا ثَمود فهدیناهم فَاستَحَبّو الاَعمی علی فَأَخَذَتۡهُمۡ صاعقه العذاب ال-هونی بِمَا کانو یَکسِبون

و اما ثمودیان؛ پس آنان را راه نمودیم؛ پس کوردلی (و گمراهی) را بر هدایت ترجیح دادند. پس به (کیفر) آنچه مرتکب می‌شده‌اند، خروش آتشِ زبانه‌دارِ عذابِ خفّت‌بار آنان را بر گرفت.

وَنَجَّینا الذین امنوا وَ کانُوا یَتَّقُونَ

و کسانی را که ایمان آوردند و پروا می‌داشته‌اند رهانیدیم.

وَیوم یُحشَرُ اعداء الله اِلی اَننار یوزعون

و (یاد کن) روزی را که دشمنان خدا فراسوی آتش گرد آورده شده‌اند. پس ناگزیر و ناگریز (در آن) جمع می‌گردند.

اِزا جاآهُهَا شهید عَلَیهِم سَمعهُم و دیدگانشان وجولودوهوم بِمَا کانو یَعْمَلُونَ

تا چون بدان رسند، گوش‌هاشان و دیدگانشان و پوست‌ها [:بدن‌ها]شان به آنچه می‌کرده‌اند گواهی می‌دهند.

وَ قالُوا لِجُلُودِهِم لِمَ شَهِدتُّم قالوا انطقنا الله انطق کُلا وَهُوَ خَلَقَكُم اوّل مَرَّه وَ إِلَیْهِ تورجَعون

و به پوست‌ها [:بدن‌ها]شان گفتند: «چرا بر ضدّ ما شهادت دادید؟» (در پاسخ‌) گفتند: «همان خدایی که هر چیزی را به زبان در آورده، ما را (نیز) گویا گردانیده است، حال آنکه او نخستین بار شما را آفرید و تنها سوی او برگردانیده می‌شوید.»

وَما تَستَتیرون ان یشهد علیکم سَمعُکُم وَلَا ابصاروکم جُلُودُکُم ولٰکین ظَنَنتُم اَنَّ الله یعلم مِمّا تَعْمَلُونَ

و (شما) از اینکه مبادا گوش‌هاتان و دیدگانتان و پوست‌هایتان بر ضدّ شما گواهی دهند تاب و توان پوششی (از آن‌ها) نمی‌داشتید. لیکن گمان داشتید که خدا بسیاری از آنچه را عمل می‌کنید نمی‌داند.

وَذَ ایمان لکم ظَنُّکُم الذی بِرَبِّکُم اردیاکم فاصبحتم مِّنَ الخاسرین

و همین است گمانتان که درباره‌ی پروردگارتان بردید؛ شما را با نکوهش هلاک کرد و از زیانکاران شدید.

فَإِن یَصۡبِرُوا۟ فَٱلنَّارُ مثوی وَإِن یستعیتبوا فَمَا مِّنَ المعتبین

پس اگر شکیبایی نمایند، جایگاهشان (همان) آتش است و اگر (هم) از در سرزنش (خود) در آیند (این هم) از آنان پذیرفتنی نیست.

وَ قَیَّضنا لَهُم قرآن فَزَیَّنُوا۟ ما بین اَیدیهیم وَما خلفهم وَحَقَّ عَلَیهِمُ القال اُمَم غَد خَلَت مِن مِّنَ الجن اِنَّهُم کانو خَـٰسِرِینَ

و برای آنان دمسازانی (همچون خودشان) برگماشتیم. پس آنچه را پیش رویشان و آنچه در پی آنان بود در نظرشان زیبا جلوه دادند، و فرمان (عذاب) در میان امت‌هایی از جن و انس که پیش از آنان همچنان درگذشتند برایشان واجب آمد؛ چرا که آنان بی‌امان (از) زیانکاران بوده‌اند.

وَ قالَ الذین کَفَرُوا۟ تَسمَعوا لِهَذا ولغوا فِیهِ لعلکم تَغلیبون

و کسانی که کافر شدند گفتند: «برای این قرآن (و پیشبردِ آن) گوش فرا مدهید و در آن لغو و سخنان بیجا بیفکنید، شاید شما پیروز شوید.»

فَلَنُذِیقَنَّ الذین کَفَرُوا۟ عذاباً شَدِیداً وَلَنَجزیَنَّهُم اسوا الذی کانو یَعْمَلُونَ

پس کسانی را که کافر شدند همانا بی‌گمان عذابی سخت می‌چشانیم و آنان را بی‌چون و بی‌امان به بدترین اعمالشان که می‌کرده‌اند جزا می‌دهیم.

ذَ ایمان لِکَ جَزَاۤءُ اعداء الله آن نار لَهُم فِیهَا دار الخلد جزا بِمَا کانو بِـَٔایَـٰتِنَا یحجدون

این است سزای دشمنان خدا: آتش، که در آن برایشان خانه‌ی ماندنی است‌. حال آنکه جزایی به کیفر آن است که نشانه‌های ما را (دانسته) انکار (و انگار) می‌کرده‌اند.

وَ قالَ الذین کَفَرُوا۟ رَبَّنا آرنا الذین اضلانا مِنَ الجن وال-انس نجعلهم تَحتَ اقدامینا لیکُونا مِنَ الاسفلین

و کسانی که کفر ورزیدند گفتند: «پروردگارمان! آن دو -از جن و انس‌- که ما را گمراه کردند به ما نشان ده، تا آنها را زیر قدم‌هایمان بگذاریم، تا از پست‌ترین (کسان) باشند.»

اِنَّ الذین الله ثُمَّ استقاموا تتنزل عَلَیهِمُ المَلائِکة الا تَخافُوا تحزنو و بشارت دهید بل جنّت اللتی توعدونون

به راستی کسانی که گفتند: «پروردگار ما خداست‌» سپس (در گفتارشان) ایستادگی کردند، فرشتگان دمادم بر آنان فرود می‌آیند (و می‌گویند:) «بیم مدارید و غمین نباشید و یکدیگر را به بهشتی که وعده یافته‌بودید شادباش‌گویید.»

نَحنُ اولیائوکم فی الحیوة دنیا وَفی ولکم فِیهَا تَشۡتَهِیۤ انفسکم ولکم فِیهَا تَدَّعون

«در زندگی دنیا و در آخرت ما دوستان و یاوران شماییم و در آن (بهشت) هر چه میل داشته باشید برای شماست و هر چه خواستار باشید در آنجا خواهید داشت؛»

نُزُلࣰا

«میهمان‌سرای آماده‌ای که از سوی (خدای) پوشنده‌ی رحمتگر بر ویژگان است.»

احسنو قَولَن میمن دَعَا اِلی الله وعمله صالح وَ قالَ اِنَّنی مِنَ المسلمین

و کیست خوش‌گفتارتر از آن کس که سوی خدا دعوت کرد و کاری شایسته نمود و گفت‌: «من همواره (در برابر خدا) از تسلیم‌شدگانم‌.»

تَستوی الحسنه السّیّئه ادفه بِٱلَّتِی هِیَ احسنو فَإِذَا الذی بینک وبینه عدَ ایمان وه کأنه‌حو ولیّون حمیم

و (هرگز) نه نیکی و نه بدی (با یکدیگر) برابر نیستند. بدی را بدان‌گونه که بهتر است دفع کن‌؛ آن‌گاه کسی که میان تو و میان او دشمنی است، گویی دوستی بس (خون)گرم (و هم جوش) است.

وَما یولقّاها اِلا الذین صبرو وَما یولقّاها اِلا ذُو حَظّ عَظیم

و این (خصلت) را جز کسانی که شکیبا بودند درنیابند و آن را جز صاحب بهره‌ای بزرگ، در نخواهد یافت.

وَ اِمّا یَنزَغَنَّكَ مِنَ الشّیطون نزغ فَستَعِذ اِنَّهُ هُوَ السّمیع العلیم

و اگر بی‌گمان کششی (دمدمه‌ای) از شیطان تو را از جای برکَنَد، پس به خدا پناه ببر. همانا، همو بسیار شنوای بسی داناست.

اللیل والنَّهار وَشّمسُ تسجودو لِلشَّمس لِلْقَمَر واسجودو لِلَّهِ الذی خَلَقَهُنَّ اِن ایّاهُ تعبدون

و از نشانه‌های او شب و روز و خورشید و ماه است‌؛ نه برای خورشید سجده کنید و نه برای ماه. و اگر تنها او را می‌پرستید، تنها برای خدایی سجده کنید که آنها را آفریده است.

فا-اِین استکبروا فالّذین عِندَ رَبِّک یُسَبِّحُونَ بیلایل وَالنَّهَارِ وَهُم یسٔمون

پس اگر کبر ورزیدند، کسانی که (در عبودیت و معرفت) نزد پروردگارشانند برایش شباروز تسبیح گویند، حال آنکه آنان رنجور (و خسته) نمی‌شوند.

اَنَّکَ تَرا الارض عَلَیهَا الماء اهتزت وَرَبَت اِنَّ اَحیاهَا لَمُحیِ اِنَّهُ علی کُلّی شَیء قدیر

و از نشانه‌های اوست، که تو زمین را به‌راستی افسرده می‌نگری. پس چون باران بر آن فرو ریزیم به جنبش در آید و بر دمد. (آری،) همان کسی که آن را زندگی بخشید، همانا زنده‌‌کننده‌ی مردگان است. به‌راستی او بر هر چیزی بس تواناست.

اِنَّ الذین یولحیدون آیاتنا یخفظونه افامن یولقا فی اَننار خَیرٌ مَن آمین یوم اعملو شِئۡتُمۡ اِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بصیرون

بی‌امان کسانی که آیات ما را (از آشکاری) در خاک (عناد و جهالت) پوشیده می‌دارند بر ما پوشیده نیستند. آیا پس آنکه در آتش افکنده می‌شود بهتر است، یا کسی که در روز قیامت آسوده خاطر و با آرامش می‌آید؟ هر چه خواهید بکنید (که) به‌راستی او به آنچه انجام می‌دهید بیناست.

اِنَّ الذین کَفَرُوا۟ بلذکری لَمَّا وَإِنَّهُ لکتابون عزیز

کسانی که به این یادواره [:قرآن] - چون بدیشان رسید- کفر ورزیدند (به کیفر خود می‌رسند). و به‌راستی آن کتابی است عزیز.

لا یَأتیهِ الباطل بین یدیهی تنزیل حکیم

از پیش رویش و از پشت (سر)ش باطل سویش نیاید؛ فرو فرستاده‌ای پیاپی از حکیمی بس ستوده است.

ما یوقالو لَکَ اِلا غَد قِیلَ لِلرُّسُلِ مِن اِنَّ رَبَّک لَذُو مَغفِرَت وَذُو عِقاب

به تو جز آنچه به پیامبران پیش از تو گفته شده است گفته نمی‌شود. به‌راستی پروردگارت همواره صاحب پوشش و دارنده‌ی عِقابی ]:پیگیری‌ای[ پردرد است.

وَلَاو جعَلناه قرآن اعجمی لَقَالُوا۟ لولا فصلت آعجمی و عربی قل هُوَ لِلّذین امنوا هُدَن وشفا ولذین یومینون اذانیهم وقر وَهُوَ عَلَیهِم عَمی اولئیک یونادَونَ مِن مکان

و اگر این (کتاب‌) را قرآنی عجمی گردانیده بودیم بی‌‌چون می‌گفتند: «چرا آیه‌های آن جداسازی و تبیین نشده‌؟ آیا (کتابی) عجمی و (مخاطب آن) عرب زبان‌؟» بگو: «این (کتاب) برای کسانی که ایمان‌‌آورنده‌اند رهنمود و درمانی است‌. و کسانی که ایمان نمی‌آورند در گوش‌هایشان سنگینی است و قرآن برایشان کوری (و ره‌‌گم‌‌کردگی) است. ایشان از مکانی دور ندا داده می‌شوند.

وَ لَقَد اتینا موسی الکتاب فَخْتُلِفَ کلمه سَبَقَت مِن رَبِّک لقعضیه وَإِنَّهُم لَفِی شک مُرِیبࣲ

و به‌راستی و درستی موسی را کتاب [:تورات] دادیم‌؛ پس در آن اختلاف شد و اگر از جانب پروردگارت فرمان [:مهلت] سبقت نگرفته بود، بی‌گمان میانشان داوری شده بود و اما آنان در (باره‌ی) آن در (ژرفای) شکّی مستندند.

عَمِلَ صالح فَلِنَفۡسِهِۦۖ اساء وَما رَبُّکَ بظلم لِلْعَبِیدِ

هر که کار شایسته‌ای کند، به سود (خود) اوست‌؛ و هر که بدی کند، به زیان (خود) اوست‌. و پروردگار تو به بندگان (خود) بسیار ستمکار نیست.

الیه یُرَدُّ عِلْمُ وَما تَخرُج مِن ثَمَرَ ایمان ته اکمامها وَما تحمل اُنثیٰ تَضَعُ اِلا بعلمه وَیوم یونادیهیم اَینَ شُرَكَاۤءِی قالوا آذانه مِنَّا مِن

علمِ رستاخیز تنها سوی او برگشت می‌شود. و میوه‌ها از غلاف‌هایشان بیرون نمی‌آیند و هیچ مادینه‌ای باری نمی‌گیرد و باری نمی‌گذارد، مگر در (پرتوِ) علم او. و روزی که (خدا) آنان را ندا در دهد: «شریکان من کجایند؟» گویند: «با بانگ رسا به تو اعلام می‌کنیم (که) هیچ گواهی (بر شریکان) از میان ما نیست.»

وَضَلَّ ما کانو یدعون مِن مِّن ماحیص

و آنچه از پیش می‌خواندند از (نظر) آنان گم و ناپدید شد و گمان (درستی) کردند (که) آنان را هرگز راه گریزی نیست.

لا یَسْمُ الانسان مِن دعا الخیر وَإِن مَسَّهُ الشّر فیئوس قَنُوط

انسان از درخواست خیر خسته نمی‌شود و چون آسیبی بدو در رسد کانون یأس و نومیدی است.

اذقناه رحمةن مِّنَّا بعد زرّا مستُه لَیقُولَنَّ هَذا لِی اَظُنُّ الساعه قائمه ولاین رُجِعْتُ اِلی رَبِّی اِنَّ لِی عِندَهُ للهسنی فَلَنُنَبِّئَنَّ الذین کَفَرُوا۟ بِمَا وَلَنُذِیقَنَّهُم عذابین غلیظ

و اگر به‌راستی از جانب خود بدو رحمتی - پس از زیانی که به او رسیده است - بچشانیم، (هم)او همانا بی‌چون خواهد گفت: «من سزاوار آنم و گمان ندارم که رستاخیز بر پا شونده است و اگر هم بر فرض محال سوی پروردگارم باز گردانیده شوم بی‌گمان نزد او برایم (زندگی) بس بهتر خواهد بود.» پس همواره کسانی را که کافر شدند (یا) کفران کردند، به آنچه انجام داده‌اند همانا به خوبی آگاه خواهیم کرد و بی‌گمان از عذابی سخت بی‌امان به آنان خواهیم چشانید.

انعمنا علی الانسان اعراب وِنایا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ الشّر فَذُو دعا عریض

و چون انسان را نعمتی دادیم، روی برتابد و خود را (از روی تکبر) به پهلویش خرامان کنار کشد و چون آسیبی بدو در رسد دارای درخواستی وسیع است.

قل ارءیتُم اِن کانا عِندِ الله ثُمَّ بِهِی اضلّ هُوَ فی شِقَاقِ

بگو: «آیا دیدید اگر (قرآن) از نزد خدا باشد، سپس به آن کافر شدید، چه کسی گمراه‌تر از آن کس خواهد بود که در جداسازی و مخالفتی دور و دراز (دچارشده) است؟»

سَنُرِیهِم آیاتنا فی الآفاق انفوسهم حتّیٰ یتبیّن لَهُم اَنَّهُ اولم یکف بِرَبِّک علی کُلّی شَیء شهید

به زودی نشانه‌های خود را در تمامی افق‌ها و دیدگاه‌ها و در خودهاشان بدیشان می‌نمایانیم، تا برایشان به‌راستی روشن گردد که او تمامی حق است. آیا و کافی نیست که پروردگارت خود همواره بر هر چیزی بسی گواه است‌؟

الا اِنَّهُم فی مریم مِّن لِقاء الا اِنَّهُ بِکُلِّ شَیء مُحِیط

هان! (که) آنان در لقای پروردگارشان در (ژرفای) شکی بی‌مستند فرو رفته‌اند. هان! که او بی‌گمان بر هر چیزی احاطه‌(ی علمی و قدرت و حکمت) دارد.